menu Who is Alice
Share

Voor Hans Tibben is misschien wel de meest tegenstrijdige rol in Who is Alice weggelegd. Hij was er op verschillende draaidagen in Nederland bij. Achter de schermen, maar toch. Als fotograaf is hij onderdeel van de crew, maar moet hij zichzelf buiten de groep plaatsen om alles en iedereen op beeld te krijgen. Klinkt als een lastige taak – en dat is het ook. De uitvoering ervan? Laat dat maar aan Hans over.

Het is woensdag 11 mei 2016. De filmploeg is in theater De Lievekamp in Oss en de opnamen van de award-avond staan op het punt van beginnen. Een enorm aantal figuranten is voor deze avond opgetrommeld. Dresscode: gala. Als een kameleon manoeuvreert Hans zich tussen filmapparatuur, strakke pakken en sierlijke jurken. Tussendoor maakt hij actiefoto’s van de cast en crew. De avond is nog maar net begonnen, maar de camera draait nu al overuren.

WHOisAlice-4463

Hans (links) ervaart, kijkt en legt het vast.

Passant
Twee maanden na die hectische avond spreken we elkaar. Als voorbereiding op ons interview heb ik zijn foto’s van de filmset en alle perikelen eromheen gezien. Ik vind er van alles van: haarscherp en aansprekend bijvoorbeeld. Hans blijft er nuchter onder: “Op de website van de film sta ik als setfotograaf vermeld, maar ik ben meer een passant dan dagelijks aanwezig.” Feitelijk heeft hij gelijk, maar het maakt de fotografie er niet minder mooi op.

Trouwens, zo’n passant is Hans nu ook weer niet. Hij is een bekende van mede-producer Paul Smit en werkte ook mee aan de film Alles over niets. “Patrick Kicken, die samen met Paul achter de website nondualiteit.nu zit, vroeg me een keer voor een interview over non-dualiteit”, legt de fotograaf uit. “Dit deden we bij Paul thuis en zo raakten we met elkaar aan de praat. We delen dezelfde fascinatie voor het leven en sinds die eerste ontmoeting bleven we in contact.”

Eerst neemt Hans de ruimte waar, daarna de mensen die erin aanwezig zijn.

Eerst neemt Hans de ruimte waar, daarna de mensen die erin aanwezig zijn.

Eigenzinnig
Wát die fascinatie is, blijkt nog best lastig te verwoorden. Het hoeft ook niet, want Hans kijkt en luistert liever: naast fotograaf is hij coach voor mensen die, om wat voor reden dan ook, even vastlopen in het leven. Soms combineert hij deze twee, wat prima blijkt te kunnen. Fotografie is een manier om uit te zoomen en anders naar situaties te kijken. Het relativeert. “Als fotograaf, ook op de set van Who is Alice, ben je er wel en niet tegelijk. Heel bijzonder eigenlijk.”

Hans legt het uit: “Die ontdekking kwam toen ik een opleiding fotografie deed. We moesten dan onze foto’s op tafel leggen en de docent nam ons werk klassikaal door. Bij mijn foto’s was zijn opmerking een vraag: ‘Waar is de fotograaf in de foto?’. Dat was een klap; een inzicht dat ineens binnenkwam: als fotograaf ben je altijd de afwezige aanwezigheid.” Het zou zijn eigenzinnige visie op fotografie vormen. Al na drie maanden besloot Hans met zijn opleiding te stoppen.

Dualiteit
“Als fotograaf neem ik de ruimte waar. Dit is het eerste wat ik ervaar, daarna pas degene die erin staat. De ervaring is afgescheidenheid: dualiteit. En ook al sta ik niet in beeld, ik ben wel degene die het totaal, dus ook mezelf, waarneemt.” Hiermee bedoelt Hans dat de afgescheiden waarneming een ervaring is. In werkelijkheid zijn de waarneming en de waarnemer één ervaring: non-duaal dus. Zoiets is lastig – en eigenlijk onmogelijk te verwoorden. Fotografie biedt uitkomst.

Als fotograaf en coach voelt Hans zich op de set van Who is Alice als een vis in het water. “Een mooi voorbeeld is met regisseur Ismaël Lotz. Na een lange draaidag zag ik hoe moe hij was en daardoor leek hij minder gefocust te zijn. Wat ik dan doe? Ik ga naar hem toe, raak hem bemoedigend aan en vraag hoe het met hem gaat. Dat vindt hij fijn en dat straalt hij uit. Bijkomend gevolg is dat het mooie, maar vooral ontspannen foto’s oplevert.”

CjNZt5MWYAAI7xB.jpg-large

Hans tijdens de award-opnames in theater De Lievekamp in Oss, dit keer vóór de camera.

Gelaagdheid
Hans vindt die gevoeligheid bijzonder. “Ik verwonder me ook over hoe sensitief ik als fotograaf altijd word voor sfeer. Dat moet ook wel, want een camera kan niet zonder sensor. Ismaël heeft als beeldmaker die gevoeligheid ook.” Een andere bijzonderheid is Hans’ band met hoofdrolspeelster Ali Bastian. “Als ze er doorheen zat, kon ik haar opvangen. Zo knap om te zien hoe ze haar ‘frustratie’ erover wist om te zetten in een fabuleuze scène waarin ze boosheid moest laten zien.”

Volgens Hans maakt de gelaagdheid Who is Alice interessant. “De film is een heel aardige spiegel. Het laat je nadenken over jezelf en het idee van verlicht zijn. Een mooie aanvulling op Alles over niets, waarbij non-dualiteit vooral werd uitgelegd, als een soort documentaire. Who is Alice is echt een speelfilm, en daardoor veel meer een beleving die je meeneemt in je ervaren en je voorbij je gedachten brengt in een staat van puur waarnemen”, denkt Hans. Precies zoals film bedoeld is.

Interview: Jeroen Schalk
Beelden: Hans Tibben

Back to previous page